سرویس SaaS چیست؟

SaaS چیست؟ اگر چند سال قبل می‌خواستید از یک نرم افزار استفاده کنید، تقریباً همیشه باید آن را روی سیستم خود نصب می‌کردید، لایسنس تهیه می‌کردید و درگیر بروزرسانی و نگهداری آن می‌شدید. اما امروز با گسترش خدمات ابری، این روند به شکل قابل توجهی تغییر کرده است.

در واقع بسیاری از ابزار هایی که امروزه استفاده می‌کنیم، روی زیرساخت های ابری اجرا می‌شوند. اگر هنوز با مفهوم این زیرساخت ها آشنا نیستید، پیشنهاد می‌کنیم مقاله سرور ابری چیست؟ را مطالعه کنید تا دید بهتری نسبت به پایه این فناوری داشته باشید.

امروزه دیگر لازم نیست نرم افزار ها را روی سیستم خود نصب کنید. بسیاری از نرم افزار هایی که روزانه از آن‌ها استفاده می‌کنیم، فقط با یک مرورگر و اتصال به اینترنت در دسترس هستند. از ایمیل های تحت وب گرفته تا ابزار های مدیریت پروژه، فضای ذخیره سازی آنلاین و حتی برخی فروشگاه سازها، همگی بر پایه همین مدل کار می‌کنند.

این مدل در کنار سایر روش های ارائه خدمات ابری قرار می‌گیرد. اگر می‌خواهید درک دقیق تری از تفاوت این مدل با سایر سرویس ها داشته باشید، مطالعه مقاله تفاوت سرویس ابری و غیر ابری چیست؟ می‌تواند دید کامل تری به شما بدهد.

در واقع شما بدون اینکه متوجه باشید، احتمالاً همین حالا هم در حال استفاده از سرویس های SaaS هستید. این مدل به دلیل سادگی استفاده، کاهش هزینه ها و دسترسی آسان، به یکی از محبوب ترین روش های ارائه نرم افزار تبدیل شده است.

اما دقیقاً سرویس SaaS چیست؟ و چرا اینقدر مورد توجه کسب و کار ها قرار گرفته است؟ در ادامه به صورت کامل این مدل را بررسی می‌کنیم.

سرویس SaaS چیست و چه مفهومی دارد؟

SaaS که مخفف عبارت Software as a Service است، به مدلی از ارائه نرم افزار گفته می‌شود که در آن، برنامه به جای نصب روی سیستم کاربر، روی سرورهای یک شرکت ارائه دهنده قرار دارد و از طریق اینترنت در اختیار کاربران قرار می‌گیرد.

در این مدل، شما دیگر نیازی ندارید نگران نصب، نگهداری یا حتی بروزرسانی نرم افزار باشید. کافی است وارد حساب کاربری خود شوید و از امکانات آن استفاده کنید. همه چیز از سمت ارائه دهنده خدمات SaaS مدیریت می‌شود و شما فقط از نرم افزار مورد نیاز خود استفاده می‌کنید.

برای مثال، فرض کنید از یک نرم افزار حسابداری آنلاین استفاده می‌کنید. اطلاعات مالی شما روی یک سرور ابری ذخیره می‌شود و هر زمان که نیاز داشته باشید، می‌توانید از طریق اینترنت به آن دسترسی پیدا کنید. این یعنی دیگر وابسته به یک سیستم خاص نیستید و محدودیتی از نظر مکان یا دستگاه ندارید.

SaaS چگونه کار می‌کند؟

برای اینکه بهتر متوجه شویم این مدل چگونه کار می‌کند، باید نگاهی به ساختار پشت آن داشته باشیم. در سرویس SaaS، نرم افزار روی زیرساخت ابری یا سرورهای قدرتمند اجرا می‌شود و کاربران از طریق اینترنت به آن متصل می‌شوند.

وقتی شما وارد یک سرویس SaaS می‌شوید، در واقع در حال تعامل با یک نرم افزار هستید که در جای دیگری اجرا می‌شود. داده هایی که وارد می‌کنید روی همان سرورها ذخیره می‌شوند و پردازش‌ها نیز در همان محیط انجام می‌شود. به همین دلیل است که می‌توانید از هر دستگاهی وارد حساب خود شوید و ادامه کار را انجام دهید.

یکی از ویژگی های مهم این مدل این است که بروزرسانی‌ها به صورت متمرکز انجام می‌شوند. یعنی وقتی یک قابلیت جدید به نرم‌افزار اضافه شود یا یک مشکل برطرف می‌شود، همه کاربران به صورت هم زمان از آن بهره‌مند می‌شوند، بدون اینکه نیاز به انجام کار خاصی داشته باشند.

از طرف دیگر، اکثر سرویس های SaaS به صورت اشتراکی ارائه می‌شوند. شما بسته به نیاز خود یک پلن انتخاب می‌کنید و به صورت ماهانه یا سالانه هزینه پرداخت می‌کنید. این موضوع باعث می‌شود کنترل هزینه‌ها ساده‌تر شود و فقط به اندازه‌ای که نیاز دارید هزینه کنید.

چرا SaaS اینقدر محبوب شده است؟

اگر به رشد سریع سرویس های SaaS در سال های گذشته نگاه کنیم، متوجه می‌شویم که این مدل توانسته بسیاری از مشکلات روش های قدیمی و سنتی را برطرف کند. یکی از مهم ترین دلایل محبوبیت SaaS، کاهش پیچیدگی های فنی است.

در گذشته، راه اندازی یک نرم افزار سازمانی می‌توانست زمان بر و پرهزینه باشد. نیاز به سرور، تیم فنی و نگهداری مداوم وجود داشت. اما در سرویس های SaaS، این مسئولیت ها از دوش کاربر برداشته شده و به ارائه دهنده سرویس منتقل شده است.

همچنین دسترسی آسان از هر مکان، یکی دیگر از عواملی است که باعث شده این مدل برای کسب و کار های امروزی، مخصوصاً تیم های دورکار، بسیار کاربردی باشد. شما می‌توانید از هر نقطه‌ای به داده ها و ابزار های خود دسترسی داشته باشید و بدون محدودیت به کار خود ادامه دهید.

مزایای سرویس SaaS

استفاده از SaaS مزایای متعددی دارد که باعث شده بسیاری از کسب و کار ها به سمت این مدل حرکت کنند. یکی از مهم ترین مزایا، کاهش هزینه های اولیه است. شما دیگر نیازی به خرید تجهیزات گران قیمت یا لایسنس های دائمی ندارید و می‌توانید با هزینه‌ای کمتر شروع کنید.

علاوه بر این، راه‌اندازی سریع یکی دیگر از نقاط قوت SaaS است. در بسیاری از موارد، تنها در چند دقیقه می‌توانید حساب کاربری ایجاد کنید و استفاده از نرم افزار را آغاز کنید، بدون اینکه درگیر مراحل پیچیده نصب و پیکربندی شوید.

از طرف دیگر، این مدل به همکاری تیمی کمک زیادی می‌کند. وقتی همه اعضای یک تیم به یک پلتفرم مشترک دسترسی دارند، هماهنگی بین آنها ساده‌تر می‌شود و می‌توانند به صورت هم زمان روی پروژه‌ها کار کنند.

همچنین بسیاری از سرویس های SaaS از نظر امنیت و پشتیبان گیری در سطح قابل قبولی قرار دارند. ارائه دهندگان معتبر معمولاً از زیرساخت های حرفه‌ای استفاده می‌کنند و به صورت منظم از داده‌ها نسخه پشتیبان تهیه می‌کنند.

محدودیت های SaaS

در کنار تمام مزایا، SaaS بدون چالش هم نیست. یکی از مهم ترین محدودیت ها، وابستگی به اینترنت است. اگر اتصال اینترنت دچار مشکل شود، دسترسی به سرویس نیز مختل خواهد شد.

همچنین در این مدل، شما تا حدی به ارائه دهنده سرویس وابسته هستید. اگر سرویس دهنده دچار اختلال شود یا سیاست های خود را تغییر دهد، این موضوع می‌تواند روی کسب و کار شما تأثیر بگذارد.

از طرف دیگر، در برخی موارد امکان سفارشی سازی محدود است. یعنی ممکن است نتوانید نرم‌افزار را دقیقاً مطابق نیازهای خاص خود تغییر دهید، به خصوص اگر نیاز های پیچیده‌ای داشته باشید.

تفاوت SaaS با IaaS و PaaS

اگر کمی در دنیای خدمات ابری جستجو کرده باشید، احتمالاً با سه اصطلاح SaaS، PaaS و IaaS رو به رو شده‌اید. این سه مدل در واقع لایه های مختلفی از خدمات ابری هستند که هر کدام سطح متفاوتی از کنترل و مسئولیت را در اختیار کاربر قرار می‌دهند.

در مدل SaaS، شما یک نرم افزار آماده را دریافت می‌کنید و تنها کاری که انجام می‌دهید استفاده از آن است. تمام مسائل مربوط به زیرساخت، نگهداری، امنیت و بروزرسانی توسط شرکت ارائه دهنده این خدمات مدیریت می‌شود. به همین دلیل این مدل برای کاربران عمومی و حتی بسیاری از کسب و کار ها ساده ترین و سریع ترین گزینه محسوب می‌شود.

در مقابل، PaaS یا Platform as a Service بیشتر برای توسعه دهندگان طراحی شده است. در این مدل، یک بستر آماده برای توسعه، تست و اجرای نرم افزار در اختیار شما قرار می‌گیرد. شما نیازی به مدیریت سرور ندارید، اما همچنان مسئول توسعه و نگهداری اپلیکیشن خود هستید.

اما IaaS یا Infrastructure as a Service یک سطح پایین تر از این دو مدل قرار می‌گیرد. در این مدل، شما زیرساخت خام مانند سرور، فضای ذخیره سازی و شبکه را دریافت می‌کنید و مدیریت سیستم عامل، نرم افزارها و تنظیمات به طور کامل بر عهده خودتان است.

کاربرد های سرویس SaaS

یکی از دلایلی که باعث شده SaaS به سرعت رشد کند، تنوع کاربرد های آن است. امروزه تقریباً در هر حوزه‌ای می‌توان نمونه‌ای از این نوع سرویس‌ها را پیدا کرد.

برای مثال، ابزار های مدیریت پروژه (به عنوان مثال میزیتو) که به تیم ها کمک می‌کنند وظایف خود را برنامه ریزی و پیگیری کنند، اغلب به صورت SaaS ارائه می‌شوند. این ابزارها به اعضای تیم اجازه می‌دهند به صورت هم زمان روی پروژه‌ها کار کنند و از وضعیت کارها مطلع باشند.

در حوزه مالی، نرم‌افزار های حسابداری آنلاین به کسب و کارها کمک می‌کنند بدون نیاز به نصب نرم افزار های پیچیده، امور مالی خود را مدیریت کنند. این سرویس ها معمولاً به صورت ابری کار می‌کنند و دسترسی به اطلاعات را بسیار ساده تر می‌کنند.

سیستم های مدیریت ارتباط با مشتری یا CRM نیز از دیگر نمونه های رایج SaaS هستند. این ابزارها به شرکت ها کمک می‌کنند ارتباط بهتری با مشتریان خود برقرار کنند و اطلاعات مربوط به آن‌ها را به صورت متمرکز نگهداری کنند.

علاوه بر این، سرویس های ایمیل سازمانی، فضای ذخیره‌سازی ابری، ابزارهای طراحی آنلاین، سیستم های آموزش مجازی و حتی برخی پلتفرم های فروشگاه ساز نیز در دسته SaaS قرار می‌گیرند. این گستردگی نشان می‌دهد که این مدل تقریباً در همه بخش ها حضور دارد، و می‌تواند تمام سیستم و کسب و کار های امروزی را شامل شود.

جمع‌بندی

اگر بخواهیم یک جمع بندی ساده و کاربردی داشته باشیم، سرویس SaaS چیست؟ را می‌توان اینطور تعریف کرد که: روشی مدرن برای استفاده از نرم افزار که در آن، همه چیز به صورت آنلاین و بدون نیاز به نصب در اختیار شما قرار می‌گیرد.

این مدل توانسته بسیاری از محدودیت های نرم‌افزارهای سنتی را برطرف کند و استفاده از ابزار های حرفه‌ای را برای طیف گسترده‌ای از کاربران ساده تر کند. از کاهش هزینه ها گرفته تا دسترسی آسان و راه اندازی سریع، همگی از عواملی هستند که SaaS را به یک انتخاب محبوب تبدیل کرده‌اند.

با این حال، انتخاب یک سرویس مناسب نیازمند بررسی دقیق نیازها، سطح امنیت، کیفیت خدمات و پشتیبانی است. اگر این موارد به درستی در نظر گرفته شوند، SaaS می‌تواند نقش مهمی در رشد و توسعه کسب و کار شما داشته باشد.

منبع: investopedia | ibm